|
|
Marek Gajdziński:
Harcerski system wychowania
Książka Marka Gajdzińskiego to
podręcznik wychowania metodą harcerską, przeznaczony dla
instruktorów, którzy chcą dokładnie zrozumieć, w jaki sposób
stosowane w harcerstwie „chwyty” wychowawcze oddziałują na chłopców.
A zwłaszcza dla tych, którzy chcą twórczo rozwijać harcerski system
wychowania, formułować nowe, ciekawe programy, konstruować nowe,
lepsze narzędzia wychowawcze. Jednym słowem, dla tych, którzy chcą
być nie tylko dobrymi „rzemieślnikami”, ale mają także ambicje
twórcze. Książka warta polecenia także tym wszystkim nie-harcerzom,
którzy chcieliby harcerstwo zrozumieć i dowiedzieć się czemu
zawdzięcza ono swoje – odnoszone już od ponad stu lat – sukcesy
wychowawcze.
„Harcerski system wychowania” to podsumowanie wieloletnich
doświadczeń drużynowego warszawskiej „Szesnastki” – 16 WDH im.
Zawiszy Czarnego – jednego z założycieli ZHR i twórcy Harcerskiego
Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.
Życie wolne i radosne…
Instruktorska Drużyna Akademicka
im. Leszka Domańskiego – Zeusa
na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu 1957–1962 i jej
późniejsze dzieje
Publikacja opracowana przez Teresę
Nemere przy współpracy Barbary Karamać i Jolanty Ruszkowskiej
ukazuje przebieg służby i dokonania jednego z ciekawszych środowisk
harcerskich okresu popaździernikowej „odwilży” (przełomu lat 50.
i 60. ubiegłego wieku) oraz sylwetki członków Drużyny i ich
późniejsze dzieje. Wspomnienia, pamiątki i dokumenty, zebrane
z okazji 50. rocznicy powstania Instruktorskiej Drużyny Akademickiej
w Toruniu, odzwierciedlają historię i postawę Drużyny, ukazują, jak
studenckie lata, spędzone w harcerskiej gromadzie, w trudnym dla
naszego kraju czasie, wpłynęły na kształtowanie osobowości, postaw
życiowych i wieloletniej przyjaźni.
Andrzej
Janowski: Być dzielnym i umieć się różnić.
Szkice o Aleksandrze
Kamińskim
Zbiór kilkunastu
szkiców o Aleksandrze Kamińskim — harcmistrzu, wychowawcy i pisarzu,
jednym z twórców Szarych Szeregów, autorze legendarnych „Kamieni na
szaniec” i „Wielkiej gry”, redaktorze „Biuletynu Informacyjnego”
Armii Krajowej.
„Być dzielnym
i umieć się różnić” to fascynująca opowieść profesora i harcerza
o innym profesorze harcerzu. Obaj to wybitni wychowawcy, których
dokonania były w swoim czasie dla harcerstwa i pedagogiki
przełomowe. Autor podkreśla, że publikacje Aleksandra Kamińskiego
i ich późniejsze bezpośrednie kontakty w ogromnej mierze przyczyniły
się do ukształtowania go jako instruktora harcerskiego, pedagoga
i naukowca. Janowski ukazuje zaskakująco aktualne przemyślenia
Kamińskiego o Polsce, wychowaniu i harcerstwie, a także postawę, do
której „Kamyk” był szczególnie przywiązany — ową tytułową
„dzielność”. W poszczególnych szkicach znajdujemy opis zmagań
człowieka, który stara się iść uczciwą drogą, wbrew przeciwnościom
robić swoje, nie ulegać naciskom, wykorzystywać pojawiające się
szanse. W drobiazgach zawierać kompromisy, a zachowując swe zdanie
umieć ładnie — dawniej powiedziano by może: elegancko — różnić się
od tych, którzy mają inne poglądy.
Lektura zamieszczonych w zbiorze szkiców to także możliwość
poznania — niejako „przy okazji” — poglądów na wychowanie
i obywatelską służbę ich autora, Andrzeja Janowskiego — wybitnego
pedagoga i instruktora harcerskiego.
prof. dr hab.
Andrzej Janowski –
pedagog,
polonista. W latach 1957–1963 instruktor Chorągwi Warszawskiej ZHP:
współzałożyciel reaktywowanej 1 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej
„Czarna Jedynka”, zastępca komendanta
i komendant harcerskiej akcji
„Warmia i Mazury”. W 1981 przewodniczący Niezależnego Ruchu
Harcerskiego.
1966–1989 r. pracownik naukowy Instytutu Badań Edukacyjnych
w Warszawie.
Ekspert „Solidarności” (1980–1981) w zakresie edukacji; członek
podziemnego Zespołu Oświaty Niezależnej (1982–1989); uczestnik
negocjacji „stolika oświatowego” w trakcie obrad „Okrągłego Stołu”
w 1989 r., 1989–1992 wiceminister edukacji. Przez dziesięć lat był
dyrektorem Kolegium Nauczycielskiego. Wykłada w Akademii
Humanistyczno–Ekonomicznej w Łodzi i w Wyższej Szkole
Społeczno-Ekonomicznej w Warszawie. Członek Rady Edukacji Narodowej
przy Ministrze Edukacji Narodowej, przewodniczący Rady Programowej
Centrum Edukacji Obywatelskiej i Rady Programowej Muzeum Harcerstwa
ZHP.
Stanisław Czopowicz:
Szczera wola i zniewolenie.
Harcerstwo w Polsce 1945-1980. Zarys problematyki ideowej
i wychowawczej
„Szczera
wola i zniewolenie” – wbrew
podtytułowi – jest książką nie tylko o harcerstwie. Autor, omawiając
przemiany ideowe i wychowawcze w Związku Harcerstwa Polskiego (także
w OH ZMP i OHPL) w latach 1945–1980 i politykę władz państwowych
wobec harcerstwa, przedstawia metody stosowane przez komunistów
w zwalczaniu społecznego oporu wobec narzuconej ideologii,
w podporządkowywaniu sobie oświaty, szkolnictwa i organizacji
młodzieżowych.
Ukazuje
mechanizmy zwalczania tradycyjnych wartości – religijnych,
narodowych i społecznych – stanowiących fundament prawdziwego
harcerstwa i szerzej – światowego skautingu. Pokazuje
wykorzystywanie harcerstwa przez partyjny aparat jako narzędzia do
„walki o rząd dusz” młodzieży polskiej. Narzędzia szczególnie
cennego, bo znacznie skuteczniejszego niż inne, nawet te w pełni
podporządkowane komunistom, organizacje młodzieżowe – dzięki
zręcznemu wykorzystaniu elementów atrakcyjnej dla młodzieży metody
harcerskiej, częściowo „przechwytywanej” przez ten aparat.
Stanisław
Czopowicz przedstawia niektóre sylwetki i dokonania działaczy
najbardziej zaangażowanych w zwalczanie tradycyjnych wartości,
prostując przy okazji wiele – upowszechnianych także po roku 1989 –
mitów o rzekomych harcerskich zasługach oraz o „zawsze
niekomunistycznym” charakterze ZHP. Przypomina jednocześnie wysiłki
wielu środowisk w utrzymaniu lub odzyskaniu wartości wychowawczych
tradycyjnego harcerstwa. Dzięki nim możliwe było odrodzenie
harcerstwa, rozpoczęte w roku 1980 a uwieńczone powstaniem
alternatywnych wobec ZHP organizacji oraz stopniowymi zmianami
zachodzącymi po roku 1990 także w tej największej polskiej
organizacji młodzieżowej, jaką nadal jest ZHP.
Autor
wykorzystał wielką liczbę publikacji, dotarł także do mało znanych,
często niepublikowanych dokumentów i relacji. „Szczera wola
i zniewolenie” nie jest jednak beznamiętną pracą historyczną, nie
jest też pozbawiona opinii osobistych, emocjonalnych,
niejednokrotnie także kontrowersyjnych. Jest niezwykle ważnym
uzupełnieniem wiedzy o kolejach losu harcerstwa w Polsce,
o młodzieży, oświacie i całym społeczeństwie w PRL. O wielu
wydarzeniach książka ta mówi po raz pierwszy, a na pewno po raz
pierwszy tak szczerze – nieraz do bólu... Jest to jednak głównie
książka o wychowaniu – ważna nie tylko dla badaczy dziejów
harcerstwa ale także – a nawet przede wszystkim – dla obecnych
i przyszłych wychowawców i pedagogów.
Stanisław Czopowicz
–
teolog i redaktor,
harcmistrz, w latach siedemdziesiątych XX w. jeden z czołowych
organizatorów tzw. drugiego nurtu w ZHP, w latach 1980-1982
przewodniczący Porozumienia Kręgów Instruktorów Harcerskich im.
Andrzeja Małkowskiego (KIHAM), następnie jego niejawnej kontynuacji. |
14–15 maja 2011 r.
Spotkanie instruktorów KIHAM
Fotografie do pobrania
|
